Aborcja – legalne przerwanie ciąży

11 kwi, 2009 | Teresa Madlew

Aborcja, to sztuczne przerwanie ciąży we wczesnym okresie. W Polsce aborcja dopuszczona jest w 3 wypadkach, ale lekarze odmawiają wydania skierowania na zabieg powołując się na klauzulę sumienia.

. Konsekwencją przepisów prawnych i praktyki lekarskiej jest czarny rynek aborcyjny szacowany na kilkaset tysięcy nielegalnych przerwań ciąży rocznie.

Statystyki aborcyjne w Polsce

W Polsce brakuje wiarygodnych statystyk dotyczących przerywania ciąży.

Szacuje się liczbę aborcji dokonanych przez obywatelki RP na 150 – 300 tys. rocznie.

Federacja na rzecz Kobiet i Planowania Rodziny podaje, że w 2007 roku 31 tys. Polek dokonało aborcji w samej Wielkiej Brytanii gdzie aborcja jest bezpłatna dla osób legalnie zatrudnionych i dozwolona ze względów społecznych.

Aborcja dopuszczona prawnie

W Polsce możliwość przerwania ciąży określona jest w art. 4a, pkt 1 ustawy:

„Przerywanie ciąży może być dokonane wyłącznie przez lekarza, w przypadku gdy:

• ciąża stanowi zagrożenie dla życia lub zdrowia kobiety ciężarnej,
• badania prenatalne lub inne przesłanki medyczne wskazują na duże prawdopodobieństwo ciężkiego i nieodwracalnego upośledzenia płodu albo nieuleczalnej choroby zagrażającej jego życiu,
• zachodzi uzasadnione podejrzenie, że ciąża powstała w wyniku czynu zabronionego.“

W praktyce lekarze odmawiają wydania skierowania na badania prenatalne lub zaświadczenia uprawniającego do zabiegu przerwania ciąży oraz odmawiają wykonania zabiegu powołując się na klauzulę sumienia (art.39 ustawy o zawodzie lekarza, Dz.U. z 1997 r., Nr 28, poz.152).

Odmowa wydania skierowania na badanie prenatalne lub aborcję

Lekarz odmawiając wydania skierowania (lub wykonania badania czy zabiegu) zobowiązany jest podać decyzję w formie pisemnej, z datą, pieczątką i podpisem. Pozwala, to na dalsze dochodzenie swoich praw na drodze sądowej.

Klauzula sumienia

Lekarz ma prawo skorzystać z klauzuli sumienia i odmówić wykonania zabiegu przerwania ciąży pod warunkiem, że zwłoka nie spowoduje:

• niebezpieczeństwa utraty życia,
• ciężkiego uszkodzenia ciała,
• ciężkiego rozstroju zdrowia.

Ponadto lekarz, który odmawia wydania skierowania na badanie prenatalne lub przerwanie ciąży powołując się na klauzulę sumienia musi zgodnie z ustawą:

• wskazać realną możliwość uzyskania tego świadczenia u innego lekarza lub w innym zakładzie opieki zdrowotnej,
• uzasadnić fakt odmowy,
• odnotować fakt odmowy w dokumentacji medycznej.

Środki prawne – egzekwowanie prawa przez kobiety

W razie odmowy lekarza można:

• złożyć skargę u kierownika placówki,
• zwrócić się do kierownika placówki z pismem, tzw. ugodą przesądową (szczegóły Biuro Praw Pacjenta 0 800 190 590),
• wstąpić na drogę sądową z postępowania cywilnego – kobieta może uzyskać odszkodowanie, rentę oraz zadośćuczynienie za doznaną krzywdę,
• wstąpić na drogę sądową z postępowania karnego – prokurator w postępowaniu przygotowawczym, a następnie sąd badają, czy dany lekarz dopuścił się przestępstwa, a jeśli tak, sąd wymierza karę (grzywny, ograniczenia albo pozbawienia wolności),
• złożyć skargę o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego u rzecznika odpowiedzialności zawodowej przy właściwej miejscowo Okręgowej Izbie Lekarskiej.

Pomoc i interwencja w dochodzeniu praw kobiet

Federacja na rzecz Kobiet i Planowania Rodziny podaje listę instytucji i organizacji do których należy się zwracać w przypadku trudności z egzekwowaniem kobiecych praw do antykoncepcji, badań prenatalnych i przerwania ciąży:

• Ministerstwo Zdrowia,
• Biuro Praw Pacjenta,
• Rzecznik praw pacjenta Narodowego Funduszu Zdrowia,
• Rzecznicy praw pacjenta przy terenowych oddziałach NFZ,
• Krajowy Konsultant ds. Położnictwa i Ginekologii,
• Wojewódzcy Konsultanci d/s Położnictwa I Ginekologii,
• Okręgowe Izby Lekarskie,
• Federacja na rzecz Kobiet i Planowania Rodziny.

Materiały źródłowe

Federacji na rzecz Kobiet i Planowania Rodziny

http://www.federa.org.pl/gdy_lekarz_odmawia.htm

http://www.federa.org.pl/mamprawo.php?page=bulletin&catid2=831&lang=1&catid=826

Harwardzka Encyklopedia Zdrowia Kobiety