Medytacja to coraz popularniejszy sposób na rozładowanie emocji i zapanowanie nad stresem, nic więc dziwnego, że tyle osób chętnie zgłębia tajniki tej techniki. Niesie ona ze sobą wiele korzyści zarówno dla zdrowia psychicznego, jak i fizycznego. Czym jest medytacja, jak wpływa na zdrowie i od czego zacząć medytowanie?
Czym jest medytacja?
Medytacja praktykowana jest już od czasów starożytnych. W wielu religiach można znaleźć odniesienia do tej techniki — od buddyzmu, przez hinduizm, aż po tradycje chrześcijańskie. Jej podstawowym założeniem było wprowadzenie się w odmienny stan świadomości dla odniesienia dobroczynnego efektu. Dzięki medytacji można było rozwinąć takie cechy jak współczucie, cierpliwość, przebaczenie i miłość. Obecnie ta forma praktykowana jest głównie w religiach Wschodu, równie popularna jest w szkołach psychoterapeutycznych, a to z uwagi na szereg korzyści, szczególnie jeśli łączona jest z jogą, bowiem medytacja angażuje nie tylko umysł, ale i ciało. Oznacza to świadome kierowanie uwagą, najczęściej na oddech, dźwięk, obraz lub własne odczucia, by osiągnąć wewnętrzny spokój i harmonię. Nie wymaga żadnych specjalistycznych narzędzi — wystarczy chwila wyciszenia i gotowość do obserwacji siebie.
Jak medytacja wpływa na zdrowie?
Medytacja ma wiele korzyści dla naszego zdrowia. Regularna praktyka obniża ciśnienie krwi i tętno, zmniejsza stężenie kwasu mlekowego w organizmie, obniża kortyzol, redukuje możliwość wystąpienia chorób serca i udaru. Zwiększa odporność poprzez wpływ na aktywność komórek układu odpornościowego, poprawia koncentrację i funkcje poznawcze, łagodzi objawy zespołu napięcia przedmiesiączkowego i menopauzy, poprawia odporność na ból fizyczny.
Oprócz tego, dzięki medytacji poprawia się plastyczność mózgu — badania wykazują zwiększenie gęstości istoty szarej w obszarach odpowiedzialnych za uczenie się i pamięć. Wzrasta wiara w siebie i poczucie własnej wartości, zwiększa się empatia i zdolność do rozumienia emocji innych osób, czujność i sprawność poznawcza w zadaniach wymagających długotrwałej uwagi. Medytacja wspiera również zdrowie seksualne poprzez redukcję napięcia i poprawę świadomości ciała. Zmniejsza się poziom stresu, ale i objawy depresji, szczególnie w połączeniu z terapią poznawczo-behawioralną. Bywa, że medytacja wykorzystywana jest w terapii osób cierpiących na ADHD, migreny, łuszczycę, bezsenność, arytmie, a nawet niepłodność. Warto podkreślić, że efekty te nie pojawiają się z dnia na dzień — wymagają systematycznej praktyki przez kilka tygodni lub miesięcy.
Medytacja – od czego zacząć?
Decyzja i pierwsza próba
Najważniejsze to w ogóle chcieć zacząć i być zdecydowanym. Dobrym testem jest metoda, która polega na tym, by usiąść na dwie minuty i medytować. Wydaje się, że to krótko, ale dla niektórych te 120 sekund to może być wieczność. Jeśli już uda nam się wytrzymać te dwie minuty, powtarzajmy to codziennie przez tydzień. Następnie możemy ten czas zwiększać, kiedy nasz organizm przyzwyczai się już do wyciszenia i pogrążenia w kontemplacji. Początkowo może być trudno, by utrzymać regularność takiej czynności. Warto motywować się na przykład ustawianiem przypomnienia w telefonie lub powiązaniem medytacji z inną codzienną rutyną, np. poranną kawą czy wieczornym myciem zębów. I nie ma sensu zastanawiać się, czy lepiej medytować w salonie czy w sypialni. Trzeba po prostu zrobić to w takim miejscu, gdzie jest cicho i komfortowo.
Skupienie na oddechu i emocjach
W medytacji podstawowe znaczenie ma skupienie na własnych emocjach i odczuciach fizycznych. Zastanówmy się więc co czujemy, jakie napięcie jest obecne w ciele, jakie myśli pojawiają się w głowie. Przy tym pamiętajmy o miarowych oddechach — oddech to najprostszy i najbardziej uniwersalny punkt zakotwiczenia uwagi. Możemy skupić się na ruchu brzucha, na powietrzu przepływającym przez nozdrza, na dźwięku wdechu i wydechu. Nie warto przejmować się tym, co robimy źle podczas medytacji. Każdy jakoś zaczyna, a najważniejsze to opracować własny schemat tej praktyki. Rozproszenie uwagi, myśli ucieczki, senność — to normalne elementy procesu. Zadaniem medytującego jest jedynie zauważyć, że umysł się rozproszyła, i łagodnie wrócić uwagą do oddechu.
Rozwiewanie mitów i utrzymywanie regularności
Istnieje wiele mitów na temat medytacji, przez co wiele osób może się do niej zniechęcać. Najczęściej mówi się, że nie każdy może medytować, że należy to robić minimum 20 minut dziennie, w przeciwnym razie nie będzie żadnych efektów, że trzeba przejść specjalistyczny kurs, by móc to robić. Nic z tych sformułowań nie jest na szczęście prawdą. Medytować może każdy, wystarczy wsłuchać się w swój umysł i ciało, by odnieść sukces. Nawet pięć minut dziennie przynosi wymierne korzyści, a samodzielne rozpoczęcie praktyki jest całkowicie możliwe — liczne aplikacje, nagrania audio i bezpłatne kursy online stanowią doskonałe wsparcie. Podobnie jak ćwiczenia jogi twarzy czy inne formy pracy z ciałem, medytacja nie wymaga perfekcyjnej postawy czy specjalnego ubioru. Regularność i łagodność wobec siebie to dwa fundamenty skutecznej praktyki medytacyjnej dla początkujących.