Anemia

7 gru, 2011 | Teresa Madlew

Anemia, czyli niedokrwistość. Jest to nieprawidłowo zmniejszona objętość krwi, liczby krwinek czerwonych lub ilość hemoglobiny. Poznaj przyczyny, objawy i sposoby zapobiegania anemii.

Przyczyny niedokrwistości

W większości przypadków anemia wynika z niedoboru żelaza.

• Zwykle z powodu krwawienia fizjologicznego. Kobiety podczas „miesiączek” tracą 20-40 mg żelaza miesięcznie. Stosowanie wkładek domacicznych może zwiększyć utratę żelaza.
• Krwawieniem z przewodu pokarmowego w wyniku owrzodzenia żołądka lub raka jelita grubego.
• W wyniku utraty hemoglobiny, gdy giną krwinki czerwone lub gdy organizm nie wchłania żelaza z pożywienia.

Niedobory żelaza mogą wystąpić w czasie większego zapotrzebowania organizmu na ten składnik. Szczególnie dotyczy to kobiet w ciąży oraz osób na ścisłej diecie wegetariańskiej.

Anemia z powodu zaburzenia wytwarzania krwinek czerwonych:

• przyjmowanie niektórych leków,
• nadużywanie alkoholu,
• kontakt z pewnymi związkami metali i chemikaliami,
• przewlekłe zakażenia i zapalenia towarzyszące m.in. chorobom: nowotwory złośliwe i reumatoidalne zapalenia stawów, choroby nerek, wątroby i tarczycy,
• niedobór niektórych witamin: B12 i kwasu foliowego (szczególnie u kobiet w ciąży i stosujących doustne środki antykoncepcyjne).

Niedobór witaminy B12 może spowodować tzw. anemię złośliwą – chorobę osób starszych. Do grup szczególnie narażonych należą osoby ściśle przestrzegające diety wegetariańskiej: nie jedzące mięsa, jajek i przetworów mlecznych. Anemia złośliwa może wystąpić także po usunięciu żołądka lub jego części, a także na skutek wrodzonego lub nabytego defektu zaburzającego prawidłowe wchłanianie witaminy B12 w jelicie (brak czynnika wewnętrznego).

Inną przyczyną anemii bywa wyniszczenia organizmu towarzyszące anoreksji lub choroby genetyczne.

Objawy anemii

Łagodna niedokrwistość zwykle nie daje żadnych objawów, choć część kobiet może odczuwać:

• zmęczenie,
• zawroty głowy,
• niechęć do wysiłku,

towarzyszą temu bladość, szczególnie spojówek, warg, dłoni i nasady paznokci.

Anemia nasilona przejawia się:

• owrzodzeniami,
• pękaniem i wysychaniem skóry na wargach,
• dzwonieniem w uszach,
• mroczkami przed oczyma,
• częstymi bólami głowy,
• wklęsłymi, prążkowanymi i łamliwymi paznokciami,
• część kobiet ma trudności w połykaniu,
• w przypadkach patologicznych odczuwane jest łaknienie produktów niespożywczych np: lodu, a niekiedy spożywanie gleby bogatej w glinę lub skrobię.

Objawy niedokrwistości złośliwej to m.in:

• pieczenie języka (wczesna faza),
• utrata wagi,
• żółtaczka (zażółcenie skóry i gałek ocznych),
• brak apetytu,
• biegunka na zmianę z zaparciem,
• ból brzucha,
• gorączka (rzadko),
• zaburzenia czucia w ramionach i nogach (czasem),
• kłopoty z koordynacją ruchową (czasem),
• zaburzenia psychiczne w postaci nadpobudliwości, łagodnej depresji lub paranoi (czasem).

Nasilenie i występowanie objawów związanych z chorobami genetycznymi zależy od rodzaju samej choroby.

Rozpoznanie anemii

W celu rozpoznania niedokrwistości lekarz zleca pełną analizę komórek krwi (tzw. morfologię).

Po rozpoznaniu anemii lekarz przeprowadza wywiad dotyczący przebiegu choroby, przeprowadza pełne badania lekarskie, zleca dodatkowe badania krwi aby ustalić przyczynę powstawania niedokrwistości.

Leczenie niedokrwistości

Anemię z powodu niedoboru żelaza leczy się zwykle poprzez przyjmowanie tabletek zawierających siarczan lub glukonian żelaza. Proces trwa około 3 miesięcy, zanim niedokrwistość całkowicie minie i zostaną uzupełnione rezerwy żelaza w organizmie.

W przypadkach gdy konieczne jest szybkie uzupełnienie żelaza podaje się je dożylnie.

U kobiet z anemią złośliwą u których brak czynnika wewnętrznego konieczne jest podawanie witaminy B12 w postaci zastrzyków do końca życia.

W ciężkich przypadkach niedokrwistości do końca życia stosuje się comiesięczne przetaczania krwi.

Anemię, której bezpośrednią przyczyną jest anoreksja lub wygłodzenie leczy się dietą wysokokaloryczną mającą na celu zwiększenie masy ciała.

Zapobieganie anemii

W celu niedopuszczenia do niedokrwistości z powodu niedoboru żelaza lub kwasu foliowego należy stosować dietę bogatą w produkty zawierające ich odpowiednią ilość oraz regularnie przeprowadzać badania krwi (morfologię).

Kwas foliowy występuje w zielonych częściach warzyw i roślin strączkowych, a listę produktów zawierających najwięcej żelaza znajdziesz w artykule: Niedobór żelaza.

Polecam także artykuł 10 zasad zdrowego żywienia.